۳۱جولای ۲۰۲۵ - اندازه گیری سطح بالای انسولین در خون، که به آن هایپرانسولینمی گفته می شود، روشی اثبات شده برای سنجش سلامت متابولیک است و می تواند خطر ابتلا به مشکلات سلامتی آینده از جمله دیابت نوع ۲، چاقی و بیماری های قلبی را نشان دهد.
اکنون تیمی از پژوهشگران دانشگاه UBC Okanagan دریافته اند که اندازه گیری سطح انسولین در بزاق، راهی غیرتهاجمی برای انجام همین آزمایش است- بدون نیاز به سوزن یا آزمایش خون در آزمایشگاه.
دکتر جاناتان لیتل، استاد دانشکده علوم سلامت و ورزش دانشگاه UBC Okanagan، گفت: یک آزمایش ساده ی بزاق می تواند فراتر رفته و همچنین برای شناسایی تغییرات متابولیکی اولیه مرتبط با چاقی و سایر خطرات سلامتی استفاده شود.
این مطالعه که اخیراً در مجله Applied Physiology, Nutrition, and Metabolismمنتشر شده است، شامل ۹۴شرکت کننده ی سالم با اندازه های بدنی مختلف بود. پس از یک دوره ی روزه داری، هر شرکت کننده یک نوشیدنی جایگزین وعده غذایی استاندارد مصرف کرد، سپس نمونه بزاق ارائه داد و آزمایش قند خون با گرفتن خون از انگشت را انجام داد.
دکتر لیتل، گفت: «افراد چاق نسبت به کسانی که کمی اضافه وزن داشتند یا وزن پایین تری داشتند، سطح انسولین بزاقی بسیار بالاتری داشتند- حتی با وجود اینکه سطح قند خون آن ها یکسان بود. این نشان می دهد که آزمایش بزاق می تواند راهی ساده و غیرتهاجمی برای شناسایی افراد در معرض خطر دیابت نوع ۲پیش از ظهور علائم باشد».
دیابت نوع ۲، حدود ۴۰۰میلیون نفر را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار داده است و با سطح بالای قند خون تشخیص داده می شود. اما دکتر لیتل اشاره کرد که شرایط پیش دیابت مانند مقاومت به انسولین و هایپرانسولینمی، ممکن است ۱۰تا ۲۰سال پیش از تشخیص رسمی ایجاد شوند.
او افزود: «اگر هایپرانسولینمی پیش از افزایش سطح قند خون شناسایی شود، افراد در معرض خطر دیابت نوع ۲می توانند زودتر شناسایی شوند، که این امکان را فراهم می کند که تغییرات سبک زندگی و درمان های دیگر مدت ها پیش از افزایش قند خون آغاز شوند».
اقدام پیشگیرانه در مراحل اولیه اهمیت زیادی دارد، زیرا هایپرانسولینمی پیش بینی کننده شناخته شده ای برای چندین بیماری مزمن از جمله دیابت نوع ۲، فشار خون بالا، بیماری های قلبی عروقی، سکته، سرطان و اخیراً چاقی است.
یکی از نویسندگان این مقاله، دکتر حسین رفیعی، توضیح داد: هدف از این مطالعه توسعه یک آزمایش غیرتهاجمی عملی برای هایپرانسولینمی بود، اما پس از مصرف نوشیدنی جایگزین وعده غذایی، ما به نتیجه جالب دیگری نیز رسیدیم.
پژوهش های قبلی دکتر رفیعی در دانشگاه UBC Okanagan نشان داده بود که سطح انسولین بزاق در طول روز پس از مصرف وعدههای غذایی با کربوهیدرات بالا و پایین، به خوبی با سطح انسولین پلاسما هماهنگ است.
او گفت: «این نشان می دهد که انسولین بزاقی ممکن است در تشخیص تفاوت بین پاسخ های انسولین پلاسما بالا و پایین کمک کند، و می تواند در پیش بینی شدت هایپرانسولینمی و احتمال مقاومت به انسولین، موثر باشد».
در طول مطالعه، شرکت کنندگان در فاصله های ۳۰، ۶۰و ۹۰دقیقه پس از نوشیدن، آزمایش بزاقی انجام دادند.
دکتر رفیعی گفت: موضوع جالب توجه این است که برخی شرکت کنندگان با وزن پایین نیز پس از وعده غذایی افزایش شدیدی در انسولین بزاقی داشتند. این نشان می دهد که آن ها ممکن است در معرض خطر بالای دیابت نوع ۲باشند، حتی بدون اضافه وزن و با سطح قند خون طبیعی.
او افزود: «این یافته که برخی افراد لاغر سطح انسولین بالایی دارند، بسیار جالب است. این نشان می دهد که انسولین بزاقی ممکن است مفیدتر از اندازه گیری وزن یا اندازه دور کمر باشد».
محققان در این مطالعه همچنین رابطه بین اندازه دور کمر، شاخص توده بدنی (BMI)، سن و جنسیت را بررسی کرده و دریافتند که اندازه دور کمر بیشترین ارتباط را با سطح انسولین بزاقی دارد.
دکتر رفیعی گفت: «این یافته ها نشان می دهند که اندازه دور کمر می تواند شاخص قابل اعتمادتری برای هایپرانسولینمی نسبت به سن یا وزن کلی بدن باشد، زمانی که از انسولین بزاقی استفاده می شود. نتایج ما همچنین نشان داد که انسولین بزاقی ممکن است بهتر از قند خون در تشخیص تفاوت بین افراد با سلامت متابولیکی بالا و کسانی که احتمال بیشتری برای ابتلا به هایپرانسولینمی دارند، عمل کند».
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2025-07-saliva-reveal-early-diabetes-obesity.html